کارگاه سوم: «ویژگیهای انحصاری رویکرد شهید صدر در تفسیر موضوعی و بومی سازی آن در مرجعیت علمی قرآن»
ارائه دهنده : حجت الاسلام و المسلمین سعید بهمنی
دبیر علمی: حجت الاسلام و المسلمین محمد فکوری
در آغاز کلام دبیر علمی با قرائت چندی از آیات قرآن کریم و تبریک به مناسبت در آستانه ماه مبارک رمضان قرار گرفتن جلسه را شروع کردند. از مسولین محترم پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن، ارائه دهنده و حضار محترم که چنین فضای علمی و معنوی را برای نشر معارف قرآنی فراهم کردند تشکر و قدردانی کردند. در ادامه به اهمیت مساله جلسه پرداختند.
حجت الاسلام و المسلمین سعید بهمنی ضمن تشکر از اعضای برگزارکننده این جلسه، در آغاز به اهمیت رویکرد شهید صدر با ویژگی هایی از قبیل؛ عالم در سطح مرجعیت، از مراجع نظریه پرداز، دارای نظرات مختلف، نبوغ ایشان انکارناپذیر است.شهید صدر منظومه و کهکشانی از نظریه هاست، اولین نفری است که نظریه دستیابی قرآن بنیان را مطرح کرده است. همچنین رویکرد کل نگری ایشان را از دیگران متمایز کرده است.
عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی بیان داشت؛ ایا شهید صدر تفسیر موضوعی را یک روش می داند یا یک رویکرد؟ ایشان افزودند که روش دارای عناصر ۱۲گانه ؛ مبانی، منابع، سازوکارهای داده یابی، سازو کارهای تحلیل داده، اصول، قواعد، عوامل فرایندی، عوامل پراکنشی، رویکردها(اتجا)، گرایش، سبک و مهارت است. بنابراین رویکرد یکی از عناصر روش است. در تعابیر شهید صدر تقریبا ۴مرتبه واژه منهج و ۱۵مرتبه واژه اتجاه به کار رفته است.
حجت الاسلام بهمنی بیان داشتند؛ رویکرد شهید صدر در تفسیر موضوعی از فرایند خاص و ویژگی های خاصی بهره برده است. در حالی که کسی از محققین آنها را کشف نکرده است و فقط صرف رجوع مسائل جامعه به قرآن را تفسیر موضوعی از دیدگاه شهید صدر می دانند. اما شهید صدر چندین گام و چندین ویژگی را در تفسیر موضوعی مطرح می کند. گام اول؛ مسأله شناسی؛ که دارای دو ویژگی باید باشد۱. مساله موضوعی باشد نه اینکه موضوع خاصی را مطرح کند بلکه یعنی مساله واقعی جامعه باشد یعن از مشکلات واقعی بشر باشد.۲.مسأله جهانی باشد. شهید صدر به دنبال پاسخگویی به مسائل خرد نیست بلکه مسائل جهانی را حل می کند. گام دوم؛ پیشینه شناسی؛ هر گا مساله پیدا شد باید به دنبال پیشینه باشید که دارای چه خلأیی بوده تا در ادامه دوباره مرتکب آن نشویم و آن خلأ برطرف شود. اما سومین گام؛ هدف گذاری است. در هدف گذاری دو ویژگی وجود دارد ۱.رسالت؛ دکترین و راهبردها بر همه احکام جزئی تأثیرگذارند. جهاداکبر، جهاداصغر و جهاد کبیر ۲.نظریه قضیه است. نظریه ها به علم ساخت می دهند. بنابراین برای تحقق مرجعیت علمی قرآن کریم به کمک نظریه ها علی الخصوص نظریه شهید صدر می توان بهترین گام را در این جهت برداشت.
برخی از حضار سوالاتی را مطرح نمودند که حجت الاسلام بهمنی به آنها پاسخ دادند. در پایان جلسه حجتالاسلام محمد فکوری، دبیر علمی، ضمن تشکر از حضار محترم در جلسه و شرکت کنندگان در فضای مجازی از مسولین پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن برای برگزاری این جلسه علمی و معنوی و با هدیه صلواتی به روح شهدا را به پایان رساندند.
