گزارش کرسی نظریه‌پردازی «اعتدال مدنی»

کرسی نظریه‌پردازی «اعتدال مدنی» در تاریخ ۱۳ دی ۱۴۰۳ با تلاوت آیاتی از قرآن کریم آغاز شد. در ادامه، دبیر علمی کرسی، آقای دکتر احمدرضا یزدانی مقدم، سخنان افتتاحیه را ایراد کردند. سپس نظریه‌پرداز محترم، آقای دکتر مرتضی یوسفی‌راد، به ارائه خلاصه‌ای از نظریه خود پرداختند.

پس از ارائه نظریه، ناقدان محترم به نقد و بررسی آن پرداختند:

آقای دکتر مفتح بر لزوم اصلاحات نوشتاری و ویرایشی تأکید کرده و مفهوم «انسان طبیعی» را از دو منظر برون‌دینی و درون‌دینی مورد بررسی قرار دادند. وی با رویکرد درون‌دینی، این مفهوم را خلاف تعالیم دینی دانسته و نسبت قانون، شریعت و عدالت را در نظریه مورد انتقاد قرار داد. ایشان همچنین به نظریات رقیب، از جمله دیدگاه سیدقطب و نظریه وسطیت وی، اشاره کرده و عملیاتی بودن نظریه «اعتدال مدنی» را زیر سؤال بردند.

آقای دکتر مرندی نیز ضمن تأکید بر اصلاحات ویرایشی، اصطلاح «فلسفه سیاسی اسلامی» را به چالش کشیدند و مفهوم «انسان متعادل اسلامی» را در برابر نظریه «اعتدال مدنی» مطرح کردند.

آقای دکتر فتح‌الهی با اشاره به مبانی نظریه و مجموعه آثار و پژوهش‌های مرتبط، برخی نقدها را غیر وارد دانستند. با این حال، نقدی را درباره عدم وضوح علت غایی در نظریه مطرح کرده و آن را نقطه ضعف نظریه برشمردند.

آقای دکتر بستانی به بررسی نسبت «فلسفه سیاسی اسلامی» و «الهیات سیاسی اسلامی» پرداختند. ایشان یادآور شدند که مفاهیم «انسان طبیعی» و «مدنی» به دوران مدرن تعلق دارند و مفهوم «اعتدال» در سنت فلسفه سیاسی کلاسیک بیشتر فردی است. همچنین، رابطه فرد و اجتماع در نظریه ارائه‌شده مفقود است.

آقای دکتر شریف لک‌زایی پرسش‌های زیر را مطرح کردند:

آیا نظریه به بیان ضرورت وجود اعتدال مدنی پرداخته یا به نفی بی‌اعتدالی مدنی می‌پردازد؟

تفاوت این نظریه با نظریات فلسفه سیاسی غرب چیست؟

نسبت اعتدال مدنی با کثرت‌های موجود در جامعه چگونه است؟

آیا نظریه، جنبه‌های عملیاتی دارد یا صرفاً به کلیات پرداخته است؟

میزان تمرکز نظریه بر فلسفه سیاسی اسلامی به چه میزان است؟

در پایان، نظریه‌پرداز محترم، آقای دکتر مرتضی یوسفی‌راد، به پرسش‌ها و نقدهای مطرح‌شده پاسخ دادند. پس از آن، هیئت داوران و ناظران، در جلسه‌ای خصوصی و بدون حضور نظریه‌پرداز و ناقدان، به بررسی ارائه، نقدها و پاسخ‌ها پرداختند و اعلام نظر نهایی درباره کرسی را به انجام اصلاحات خواسته‌شده منوط کردند.