نسخه آزمایشی

کرسی ترویجی : افسانه ابن سبا دستاوردتلاش ضد علوی زبیریان

عنوان کرسی: افسانه ابن سبا دستاورد تلاش ضد علوی زبیریان
22/ 10 / 98
ارائه دهنده: علی اکبر ذاکری 
افسانه عبد الله بن سبا از موضوعات مطرح از گذشته تا کنون است و در آثار مختلف و سایت های گوناگون مطرح می شود. در این باره دیدگاه های مختلفی مطرح شده که به آن اشاره می شود.
 1. دررجال کشی و کتب شیعه بیان شده وی غلو کرده وعلی (ع) او را کشت.
2.  طبق نقل سیف بن عمر، عبد الله بن سبا از کسانی بود که برای اولین بار در بصره در منزل حکیم بن جبله ظاهر شد و بعد مردم را در مصر، کوفه و بصره علیه عثمان تحریک کرد و اصل در پیدایش شیعه است. 
3. کسانی وی را شخص دیگری مانند عمار می دانند که به وی ابن سودا می گفتند مانند علی الوردی در کتاب وعاظ السلاطین و شبیبی.
4. کسانی که منکر وجود او هستند و آن را از ساخته های سیف بن عمر می دانند زیرا او را جعال و غیر ثقه دانسته اند. این دیدگاه از مهم ترین نظراتی است که علامه عسکری بیان کرده اند. 
علامه عسکری در تحقیق خود به این نتیجه رسیده که عبد الله بن سبا انسانی ساختگی بوده و سابقه در تاریخ ندارد و توسط سیف بن عمر ضبی تمیمی (م 200ق) که جعال و غیر قابل اعتماد است؛ به وجود آمده، سیف اخبار متعددی را برای حضور ابن سبا در جریان مبارزه با عثمان جعل کرده است. او را مردی با سابقه یهودی می داند که توانسته افراد متعددی را تحت تأثیر خود قرار دهد. طبق نقل سیف او برای اولین بار نزد حکیم بن جبله در بصره دیده شده و حکیم را مردی راهزن و دزد معرفی کرده است. سپس نفوذ خود را به مصر و مدینه گسترش داد و توانست حرکتی را علیه خلیفه سوم عثمان، به راه بیندازد که باعث قتل خلیفه شد. طرفداران وی که سبئیه نامیده می شوند در هنگام جنگ جمل حضوری فعال دارند. آنچه بیان شد ادعای سیف بن عمر تمیمی است. علامه عسکری وجود چنین شخصی را در تاریخ رد و ساخته سیف می‌داند. 
5. اما به نظر آقای ذاکری جریان عبد الله بن سبا را اولین بار سیف بن عمر مطرح نکرده بلکه او تکمیل کننده جعلیات گذشتگان است. جاعل اصلی موضوع خاندان زبیر با همکاری شعبی عامر بن شراحیل هستند. که در کوفه رخ داده و انگیزه اصلی جعل هم از یک طرف تطهیر طلحه و زبیر در مخالفت با امام علی (ع) است و بیعت وی را به زور و از ترس حکیم بن جبله معرفی کرده اند بنا بر این عهد شکنی نکرده و از سوی دیگر متهم کردن شیعیان و طرفداران مختار به غلو است و سبئیه نامیدن آنها. دلیل آن مطرح شدن جریان عبد الله بن سبا در هنگام شورش علیه عثمان و در هنگام جنگ جمل است که یک طرف آن زبیریان بودند و در جنگ صفین خبری از آنها نیست تا زمان مختار که یک طرف آن آل زبیر هستند.
تمام کسانی که علیه زبیریان اقدام کرده‌اند متهم به طرفداری از ابن سبا می‌شوند. از جمله حکیم بن جبله که به عنوان اولین میزبان ابن سبا مطرح و بعد دزد معرفی می‌شود در حالی که مورد اعتماد خلیفه سوم بوده و از طرف وی به سند فرستاده شد. و حضرت علی (ع) از او و همراهانش که به شهادت رسیدند تجلیل می کند. یا سبابجه که نگهبانان بیت المال بصره بودند و ناجوانمرادنه توسط زبیر کشته شدند. همه متهم به غلو می شوند. اما در هنگام جنگ صفین خبری از سبئیه نیست. جریان این گروه مسکوت است و مجددا مطرح و طرفداران مختار جزو سبئیه معرفی می شوند و آل زبیر برای کشتن مخالفان خود از حربه غلو و اتهمام سبئی بودن استفاده کرده وهفت هزار نفر کوفی طرفدار مختار که به امید نجات از مرگ، خود را تسلیم مصعب بن زبیرکردند، مصعب آنان را سر برید. طرفداران مختار متهم به غلو شدند تا کشتنشان جایز شمرده شود. مختار کذاب و مدعی رسالت معرفی می شود. روایتی از عبد الله بن زبیر و خبر دیگری از مادرش اسما دختر ابوبکر نقل شده است که او کذاب است. همچنین همسر مختار را به اتهام عقاید نادرستش در باره مختار می کشتند. شواهد و دلایلی این مطلب را به اثبات می‌رساند. آنان ظهور اولیه ابن سبا را در مدائن می دانند تا موالی و طرفدار مختار را که ایران بودند متهم نمایند، شعبی وی را اهل حیره می داند که در نزدیک آن کشته می شود. 
البته بعد سیف این نظر را تقویت کرد در حالی که شعبی او را یهودی اهل حیره می داند ، سیف وی را یهودی اهل حمیر در یمن می شمارد. شعبی خود یمنی بوده ولی چطور نمی دانسته ابن سودا از هم شهری ها وی است. شاید علت آن بوده که بخشی از طرفداران علی(ع) و بعد مختار یمنی بودن خواسته اند همه آنها را متهم به طرفداری از وی کنند. 
(ر.ک: «تهاجم نو با شبهه کهنه علیه تشیع یا افسانه عبد الله بن سباء» مجله حوزه شماره 88 ، آبان 1377)

 
منبع:

11:291398/10/23
تعداد بازدید: 15
 
امتیاز دهی
 
 


مطالب مرتبط

پربازدید ترین مطالب

مطالب مرتبط

پربازدید ترین مطالب
[Control]
تعداد بازديد اين صفحه: 16

آدرس: قم - چهارراه شهدا - ابتدای خیابان معلم   مرکزهمکاری های علمی و بین الملل
تلفن: 371160 - 025  داخلی 1352
ایمیل: danaee@isca.ac.ir
 

مرکز همكاری های علمی و بین المللی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با هدف گسترش همكاری و جلب مشارکت مجامع علمی پژوهشی داخلی و خارجی و همچنین افزايش اعتبار علمی پژوهشگاه، از سال 1395 فعالیت خود را آغاز کرد.
مرکز همكاری های علمی و بین المللی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با هدف گسترش همكاری و جلب مشارکت مجامع علمی پژوهشی داخلی و خارجی و همچنین افزايش اعتبار علمی پژوهشگاه، از سال 1395 فعالیت خود را آغاز کرد.
نقشه
ایتا
پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
خانه | بازگشت |
Guest (PortalGuest)

اداره همکاری های علمی و بین الملل
مجری سایت : شرکت سیگما