در ابتدای جلسه، پس از تلاوت آیاتی چند از کلام‌الله مجید و گرامیداشت یاد و خاطره قائد شهید و شهدای گرانقدر، فضای علمی نشست با تأکید بر لزوم بازخوانی اندیشه‌های ناب اسلامی و کارآمدسازی معارف دینی برای پاسخگویی به نیازهای معاصر آغاز شد.
در ادامه، استاد محترم با اشاره به ضرورت بازنگری در روش‌های فهم متون دینی، به تبیین دقیق مفهوم «منهج فکر متنی» پرداختند. ایشان با تفکیک میان «اتجاه» و «منهج» تفسیری و تمایز میان «منهج اجتهادی» و «منهج جامع اجتهادی»، «فکر متنی» را به عنوان روشی اصیل در اندیشه قائد شهید معرفی کردند که برپایه مراجعه مستقیم به قرآن کریم، متون اسلامی و روایات استوار است. بر این اساس، رویکرد تفسیری در این منهج، ابتدا بر تکیه بر ظاهر آیات و سپس بهره‌گیری از روایات ناظر بر آن (نظیر مباحث مطروحه ذیل آیه ۶۰ سوره توبه) شکل می‌گیرد تا حقایق اسلامی به دور از تحریفات تاریخی استخراج شوند.
ارائه‌دهنده در تبیین کارکرد نخست (واژه‌پژوهی و معناشناسی) این روش تأکید کردند که تحریف تاریخی واژه‌ها و مفاهیم اسلامی می‌تواند به انحرافات فکری عمیقی بینجامد (همان‌گونه که استاد شهید مطهری نیز به نقش تحریف مفاهیم در سقوط تمدن اسلامی اشاره کرده‌اند). از این رو، در فهم واژه‌های قرآنی نباید صرفاً به فرهنگ‌های لغت بسنده کرد، بلکه باید کاربرد واژه را در سیاق آیات بررسی نمود. ایشان به عنوان نمونه به دو مفهوم کلیدی اشاره فرمودند: ۱.مفهوم صبر: شناخت دقیق معنا و عرصه‌های کاربرد آن از طریق رجوع به قرآن و حدیث. ۲.مفهوم تقوا: با نقد برداشت عامیانه و منفیِ منسوب به واژه «پرهیزکار» (به معنای کناره‌گیری از اجتماع)، تبیین شد که تقوا در ادبیات قرآنی به معنای «هشیاری، مراقبت دائمی و نقطه مقابل غفلت» است (تشبیه شده به رانندگی آگاهانه در بیابان پرخار)؛ مفهومی که نه تنها مانع حضور در مناسبات اجتماعی نیست، بلکه لوازم مسئولیت‌پذیری را تقویت می‌کند.
در ادامه، ارائه‌دهنده به کارکرد دوم (استخراج راهبردهای قرآنی و تمدنی) پرداختند و بیان داشتند که «فکر متنی» فراتر از یک ابزار لغوی، نقشه‌راه حرکت جمعی امت اسلامی را ترسیم می‌کند:
پیوند ایمان و عمل صالح با قدرت و استخلاف: با استناد به آیه ۵۵ سوره نور، تبیین شد که تحقق وعده الهی مبنی بر استخلاف، استقرار دین و تبدیل ترس به امنیت، تابعی مستقیم از ایمان و عمل صالح است.
جهت‌گیری ادیان در رفع استضعاف: با تکیه بر آیه شریفه «وَنُرِیدُ أَنْ نَمُنَّ…»، جهت‌گیری کلی ادیان الهی حرکت به سوی رفع استضعاف و محرومیت‌زدایی معرفی شد؛ رویکردی که اسلام را از نظام‌های سرمایه‌داری و تمدن‌های مادی متمایز می‌سازد.
تقابل با نظام ناعادلانه جهانی: در بخش پایانی مباحث، به ایستادگی و مقاومت ملت ایران در برابر دعوت به تسلیم در نظام سلطه و ساختار ناعادلانه جهانی به عنوان نمونه‌ای از انطباق راهبردهای قرآنی با واقعیت‌های میدان سیاست خارجی اشاره گردید.
در پایان جلسه، دبیر علمی ضمن جمع‌بندی مباحث مطروحه و قدردانی از ارائه‌دهنده محترم و حضار گرامی، نکاتی را در خصوص ضرورت استمرار چنین نشست‌های عمیقِ روش‌شناختی بیان فرموده و جلسه با ذکر صلواتی به روح مطهر امام راحل و شهدا به پایان رسید.
